{"id":2898,"date":"2025-10-06T16:15:00","date_gmt":"2025-10-06T14:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/?p=2898"},"modified":"2025-10-22T14:55:48","modified_gmt":"2025-10-22T12:55:48","slug":"dziecinstwo","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/2025\/10\/06\/dziecinstwo\/","title":{"rendered":"Dzieci\u0144stwo"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n
Przystanek I<\/strong>

Dzieci\u0144stwo. Szko\u0142a i Kasprowicz. <\/strong><\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Andrzej Skupie\u0144 Florek urodzi\u0142 si\u0119 25 listopada 1902 roku na Sto\u0142owem, kt\u00f3re jest przysi\u00f3\u0142kiem Bia\u0142ego Dunajca. Na pocz\u0105tku XX wieku to oddalone od wsi osiedle by\u0142o trudno dost\u0119pne ze wzgl\u0119du na brak dobrej drogi i spor\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, dziel\u0105c\u0105 je zar\u00f3wno od Bia\u0142ego Dunajca, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142o administracyjne, jak i do Poronina, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, a tak\u017ce ma\u0142a szko\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

Kiedy Andrzej Skupie\u0144 Florek zosta\u0142 jedynie pod opiek\u0105 swojego dziadka, nie mia\u0142 kto sprawowa\u0107 nadzoru nad post\u0119pami w nauce przysz\u0142ego poety. Nikt te\u017c nie przypuszcza\u0142, aby ma\u0142y J\u0119drek w jakikolwiek spos\u00f3b mia\u0142 zwi\u0105za\u0107 swoje przysz\u0142e \u017cycie z wiedz\u0105, uczeniem si\u0119 i nieustannym rozwojem. Nikt te\u017c tego od niego nie wymaga\u0142. By\u0142y to czasy, kiedy rodzice cz\u0119sto zabiegali o to, aby ich dzieci wcze\u015bniej sko\u0144czy\u0142y nauk\u0119 szkoln\u0105 i mog\u0142y si\u0119 w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0107 pracy na gospodarstwie, kt\u00f3ra by\u0142a ich realn\u0105 i najcz\u0119\u015bciej jedyn\u0105 dost\u0119pn\u0105 i powszechnie akceptowan\u0105 drog\u0105 dalszego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej jednak obowi\u0105zek szkolny kaza\u0142 zapisywa\u0107 dzieci do szko\u0142y i cho\u0107 rozmaicie bywa\u0142o z jego rzeczywistym wype\u0142nianiem, ka\u017cde g\u00f3ralskie dziecko figurowa\u0142o w szkolnym wykazie uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Andrzej Skupie\u0144 zachowa\u0142 bardzo niewiele wspomnie\u0144 ze swoich szkolnych lat. Czas intensywnej i \u015bwiadomie podejmowanej edukacji przypad\u0142 na inny okres jego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Czasami jednak, po latach pojawia\u0142y si\u0119 w jego pami\u0119ci obrazy prze\u017cy\u0107 z ma\u0142ej wiejskiej szk\u00f3\u0142ki, kt\u00f3rych sens i znaczenie by\u0142 w stanie doceni\u0107 dopiero z perspektywy doros\u0142ego, \u015bwiadomego cz\u0142owieka. A oto jedno z nich:<\/p>\n\n\n\n

\n

Kasprowicza pozna\u0142em i po raz pierwszy widzia\u0142em tu, w Poroninie, w okresie jego dwurocznego pobytu. By\u0142o to przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, bodaj\u017ce w 1913 roku, kiedy jako ucze\u0144 dwuklasowej szk\u00f3\u0142ki ludowej bawi\u0142em si\u0119 z kolegami na ma\u0142ym szkolnym placyku. Wtedy dro\u017cyn\u0105 obok tego placyku wiod\u0105c\u0105 do ko\u015bcio\u0142a, co sta\u0142 naprzeciw naszej szko\u0142y, szed\u0142 Jan Kasprowicz w towarzystwie ksi\u0119dza proboszcza Franciszka Nycza. Dzi\u015b wiedz\u0119 jego wspania\u0142\u0105 postaw\u0119 ros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny o szerokich ramionach. By\u0142 bez nakrycia g\u0142owy. Jego w\u0142osy wydawa\u0142y si\u0119 jakby przypr\u00f3szone siwizn\u0105. Jego twarz okala\u0142 zarost, zwie\u0144czony zgrabn\u0105, szpiczast\u0105 br\u00f3dk\u0105.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n

Pewnego dnia nasz nauczyciel zaprosi\u0142 do naszej klasy Jana Kasprowicza, kt\u00f3ry pokaza\u0142 nam swoj\u0105 poetyck\u0105 robot\u0119, odczytuj\u0105c jeden wiersz czy te\u017c mo\u017ce wi\u0119cej \u2013 tego ju\u017c dzi\u015b nie wiem. Pami\u0119tam za to, \u017ce na pewno wyg\u0142osi\u0142 w\u00f3wczas wiersz pt. \u201eBallada o s\u0142oneczniku\u201d. <\/em>[\u2026]. Kiedy odchodzi\u0142 z naszej klasy, ka\u017cdemu z nas podawa\u0142 swoj\u0105 grub\u0105 r\u0119k\u0119 \u015bciskaj\u0105c nasze male\u0144kie, szare jak ptaszki d\u0142onie. A wtedy na po\u017cegnanie dziewczynki pi\u0119knie i niziutko dyga\u0142y, a my, ch\u0142opcyska, ostro szurgali nogami po chropowatej pod\u0142odze klasy. Potem, kiedy ju\u017c byli\u015bmy sami, spierali\u015bmy si\u0119 o to, kogo mocniej poeta za r\u0119k\u0119 u\u015bcisn\u0105\u0142.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n

By\u0142o to moje pierwsze i ostatnie spotkanie z poet\u0105. Wi\u0119cej si\u0119 ju\u017c z Kasprowiczem nie widzia\u0142em.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Nikt te\u017c nie m\u00f3g\u0142 przypuszcza\u0107, \u017ce tam w ma\u0142ej wiejskiej szk\u00f3\u0142ce spotkali si\u0119 dwaj poeci. Bardzo r\u00f3\u017cni, bardzo od siebie odlegli, ale jednak poeci. Ludzie, kt\u00f3rzy upodobali sobie s\u0142owo. I Podhale.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Opracowanie: dr hab. Anna Mlekodaj<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Dzieci\u0144stwo. Samotno\u015b\u0107.<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Andrzej Skupie\u0144 Florek urodzi\u0142 si\u0119 25 listopada 1902 r. na Sto\u0142owem, przysi\u00f3\u0142ku Bia\u0142ego Dunajca, jako pierworodny syn J\u00f3zefa Skupnia i Wiktorii z domu Palider. Gdy by\u0142 siedmioletnim ch\u0142opcem jego rodzice wyjechali do Ameryki zabieraj\u0105c ze sob\u0105 m\u0142odsz\u0105 c\u00f3rk\u0119 Antonin\u0119. J\u0119drusiem zaj\u0105\u0142 si\u0119 dziadek Florian. O tym wydarzeniu Skupie\u0144 Florek wielokrotnie pisa\u0142 kr\u00f3tko, ale przejmuj\u0105co: \u201eZosta\u0142em sam\u201d. To trudne, zw\u0142aszcza w okresie dzieci\u0144stwa, do\u015bwiadczenie osamotnienia nie by\u0142o w jego \u017cyciu jedynym. Gdy mia\u0142 14 lat zmar\u0142 dziadek Florek, a opiek\u0119 nad ch\u0142opcem obj\u0105\u0142 kurator s\u0105dowy. W 1924 r. Florek o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Agnieszk\u0105 Rzepk\u0105 z Gliczarowa, kt\u00f3ra po kilku latach ma\u0142\u017ce\u0144stwa zmar\u0142a. W 1932 r. wzi\u0105\u0142 ponownie \u015blub z 14 lat od siebie m\u0142odsz\u0105 Antonin\u0105 \u0141ukaszczyk z Budzowego Wierchu. R\u00f3wnie\u017c i ten zwi\u0105zek nie przetrwa\u0142. Antonina zmar\u0142a w 1961 r., a Andrzej kaza\u0142 wyry\u0107 na jej nagrobku s\u0142owa: \u201eUmilk\u0142o Twoje serce, kt\u00f3rego dobro\u0107 by\u0142a si\u0142\u0105 i \u015bwiat\u0142em moich dni\u201d. Andrzej Skupie\u0144 Florek, nie doczeka\u0142 si\u0119 w\u0142asnego potomstwa.<\/p>\n\n\n\n

Poczucie samotno\u015bci, opuszczenia, smutku i niespe\u0142nienia oddaje dobrze jeden z jego utwor\u00f3w \u201eO swoim Zywobyciu\u201d napisany prawdopodobnie w 1946 r. W te\u015bcie tej wierszowanej gaw\u0119dy znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi ciekawe opisy zabaw dzieci wiejskich.<\/p>\n\n\n\n

W archiwum Andrzeja Skupnia Florka, przechowywane s\u0105 trzy wersje tego interesuj\u0105cego tekstu. Pierwsza to surowy r\u0119kopis z 1946 r. zapisany w niewielkich rozmiar\u00f3w zeszycie, z do\u0142\u0105czon\u0105 odr\u0119czn\u0105 notatk\u0105 sporz\u0105dzon\u0105 na lu\u017anej kartce papieru:<\/p>\n\n\n\n

\u201eWarszawa, 23.9.57<\/em><\/p>\n\n\n\n

Szanowny i Drogi Panie Skupie\u0144,<\/em>
Odsy\u0142am \u2013 jak obieca\u0142em \u2013 Wasz zeszyt.<\/em>
Przem\u00f3wienie przepisali\u015bmy i b\u0119dziemy drukowa\u0107, ale musimy troch\u0119 skr\u00f3ci\u0107, bo wysz\u0142o na ca\u0142e 5 stron maszynopisu. B\u0119dzie w numerze 18 \u201eOrki\u201d. Kt\u00f3ry Wam prze\u015blemy na Sto\u0142owe.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przesy\u0142am pozdrowienia i wyrazy szacunku<\/em>
Zbigniew Wasilewski<\/em>
1 z\u0142\u0105cznik: zeszyt\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kolejne dwa egzemplarze gaw\u0119dy zapisane na maszynie, datowane s\u0105 na rok 1962. Jeden napisany gwar\u0105 nosi tytu\u0142 \u201eO Swoim Zywobyciu\u201d, drugi opisany jako tekst literacki zosta\u0142 zatytu\u0142owany \u201eBallada o Swoim \u017bywobyciu\u201d. Oba r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od pierwopisu z 1946 r. mi\u0119dzy innymi wpleceniem w\u0105tku dotycz\u0105cego \u015bmierci \u017cony Antoniny.<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej publikujemy trzy wersje tekstu sporz\u0105dzone przez Andrzeja Skupnia Florka.<\/p>\n\n\n\n