{"id":2918,"date":"2025-10-06T16:10:00","date_gmt":"2025-10-06T14:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/?p=2918"},"modified":"2025-10-22T14:41:23","modified_gmt":"2025-10-22T12:41:23","slug":"na-swoim-rodzina","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/2025\/10\/06\/na-swoim-rodzina\/","title":{"rendered":"Na swoim"},"content":{"rendered":"\n<div style=\"height:33px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przystanek III<\/strong><br><br><strong>Na swoim \u2013 gazd\u00f3wka<\/strong>. <strong>Troska o dobro wsi<\/strong><br><\/h5>\n\n\n\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>\u017bycie na Podhalu by\u0142o ci\u0119\u017ckie. Rodziny cz\u0119sto cierpia\u0142y bied\u0119. Jej przyczyn\u0105 by\u0142y nie tylko niska jako\u015b\u0107 gleby oraz nieprzyjazny klimat, ale tak\u017ce nik\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, w jaki spos\u00f3b mo\u017cna by zmodernizowa\u0107 upraw\u0119 ziemi, aby czerpa\u0107 z niej jak najwi\u0119ksze korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>W pierwszych dekadach XX na Podhalu uprawiano rol\u0119 tradycyjnie, w spos\u00f3b przej\u0119ty od dziad\u00f3w i pradziad\u00f3w. Tymczasem post\u0119p w nauce, a co za tym idzie tak\u017ce w dziedzinach zwi\u0105zanych z hodowl\u0105 zwierz\u0105t i upraw\u0105 ziemi oferowa\u0142 nowoczesne rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n<p>Troszczy\u0142 si\u0119 o o\u015bwiat\u0119 roln\u0105 kie\u0142kuj\u0105cy w II dekadzie XX wieku ruch podhala\u0144ski, czego najlepszym dowodem by\u0142o wydanie w 1913 roku broszury autorstwa Maksymiliana Komara pt. \u201eO podniesienie gospodarstw w\u0142o\u015bcia\u0144skich na Podhalu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Troszczy\u0142 si\u0119 o to tak\u017ce Andrzej Skupie\u0144 Florek, kt\u00f3ry zawsze z dum\u0105 podkre\u015bla\u0142 swoje ch\u0142opskie pochodzenie oraz g\u0142\u0119bokie przywi\u0105zanie do ziemi po\u0142\u0105czone z trosk\u0105 o jej w\u0142a\u015bciw\u0105 upraw\u0119. W jego rozumieniu by\u0142o to istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 gazdowskiego honoru. Dobry gospodarz to taki, kt\u00f3ry dobrze zarz\u0105dza ca\u0142ym swoim dobrem, kt\u00f3re stanowi oddana jego opiece ziemia, hodowane przez niego zwierz\u0119ta, a tak\u017ce wszelkie gazdowskie zabudowania i sprz\u0119ty. Gospodarz nie tylko winien mie\u0107 staranie o to wszystko, ale tak\u017ce ma obowi\u0105zek tak gazdowa\u0107, aby da\u0107 swojej rodzinie godne utrzymanie. Dlatego te\u017c nie powinien stroni\u0107 od nauki, od korzystania z nowoczesnych usprawnie\u0144, od stosowania nieznanych wcze\u015bniej, a sprawdzonych i potwierdzonych naukowo sposob\u00f3w kultywacji swojej ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby przekona\u0107 do tego swoich braci Podhalan, Andrzej Skupie\u0144 Florek z w\u0142asnej inicjatywy podj\u0105\u0142 si\u0119 przeprowadzenia eksperymentu agrarnego na swojej ziemi. Udowodni\u0142, \u017ce stosuj\u0105c odpowiednie sposoby uprawy, mo\u017cna znacznie podnie\u015b\u0107 wysoko\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 plon\u00f3w. Jego gospodarstwo nie by\u0142o du\u017ce. Obywa\u0142 si\u0119 bez konia, kt\u00f3remu trzeba by\u0142oby zapewni\u0107 zimowe utrzymanie, co przekracza\u0142o mo\u017cliwo\u015bci kilkumorgowej gazd\u00f3wki. Mimo to, a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego jego eksperyment nie tylko si\u0119 sprawdzi\u0142, ale tak\u017ce by\u0142 wiarygodny w oczach innych drobnych gazd\u00f3w, kt\u00f3rych na Skalnym Podhalu nigdy nie brakowa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>W pierwszych latach po II wojnie \u015bwiatowej Andrzej Skupie\u0144 Florek wielokrotnie podnosi\u0142 temat racjonalizacji gospodarstw na Podhalu. Nie stroni\u0142 tak\u017ce od krytyki, czym zapewne nara\u017ca\u0142 si\u0119 w\u0142adzom PRL.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1950 roku Podhale cierpia\u0142o ogromny nieurodzaj, z kt\u00f3rego powodu rolnicy nie mogli zebra\u0107 wystarczaj\u0105cych ilo\u015bci paszy dla sowich trz\u00f3d. Z tego powodu w zimie z 1950 na 1951 pog\u0142owie byd\u0142a na Podhalu znacznie spad\u0142o. Andrzej Florek Skupie\u0144 w oficjalnym \u201eLi\u015bcie ze wsi\u201d nie szcz\u0119dzi\u0142 krytyki \u00f3wczesnym w\u0142adzom. Pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Je\u017celi chodzi o nasz\u0105 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 samopomocow\u0105, na kt\u00f3r\u0105 w owym krytycznym czasie patrzyli i liczyli wszyscy rolnicy \u2013 to trzeba rzec, \u017ce sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, a raczej kieruj\u0105cy ni\u0105 ludzie zawiedli i wykazali ogromne niedo\u0142\u0119stwo i to tak w skupie \u017cywca, jako te\u017c i w dostarczeniu paszy przez zorganizowanie dowozu. S\u0105 to du\u017ce b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re obecnie mszcz\u0105 si\u0119 i daj\u0105 zna\u0107 o sobie brakiem mi\u0119sa.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Dalej za\u015b chwali prywatn\u0105 inicjatyw\u0119: <em>&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Dzi\u0119ki inicjatywie niekt\u00f3rych jednostek spo\u015br\u00f3d miejscowego ch\u0142opstwa, kt\u00f3re w porozumieniu z PGR i gospodarzami z Ziem Odzyskanych zorganizowa\u0142y wagonowy dow\u00f3z s\u0142omy i siana, uratowano 30% byd\u0142a, jakie niechybnie mia\u0142o i\u015b\u0107 na zabicie.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie za\u015b stawia szereg niewygodnych pyta\u0144:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Dlaczego w\u0142adze CRS wzgl\u0119dnie powiatowe w\u0142adze sp\u00f3\u0142dzielcze nie mog\u0142y dostarczy\u0107 rolnikom potrzebnej paszy dla zwierz\u0105t, a dlaczego mogli to zrobi\u0107 prywatni ludzie?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dlaczego GS w Poroninie mog\u0142a sprowadzi\u0107 3-4 wagony s\u0142omy, a nie sprowadzi\u0142a wi\u0119cej?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dlaczego ta sama Gminna Sp\u00f3\u0142dzielnia umo\u017cliwi\u0142a sprzeda\u017c tej s\u0142omy jedynie gospodarzom kontraktuj\u0105cym &nbsp;upraw\u0119 lnu na rok 1951? Co powiedzie\u0107 o cz\u0142onkach i pracy takich zarz\u0105d\u00f3w w powiecie, w gminie? &nbsp;<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>By\u0142y to pytania powodowane szczerym oburzeniem, a tak\u017ce wiar\u0105, \u017ce Polska Ludowa b\u0119dzie rzeczywi\u015bcie przej\u0119ta losem drobnych rolnik\u00f3w, a wsp\u00f3lne dobro ca\u0142ego kraju w istocie b\u0119dzie organizowa\u0107 wszystkiej jej dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b wiadomo, \u017ce nie by\u0142y to dobre czasy na stawianie tego typu pyta\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b wiadomo, \u017ce by\u0142y to czasy stalinowskie, a Andrzej Skupie\u0144 Florek mia\u0142 sporo szcz\u0119\u015bcia w tym, \u017ce nikt z wiadomych s\u0142u\u017cb nie zainteresowa\u0142 si\u0119 jego przedwojenn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:19px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Opracowanie: dr hab. Anna Mlekodaj<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:19px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong> <\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Andrzej Skupie\u0144 Florek sw\u00f3j pierwszy artyku\u0142 napisa\u0142 w 1931 r. Dotyczy\u0142 on temat\u00f3w gospodarczo-rolniczych. Dzieli\u0142 si\u0119 w nim wynikami do\u015bwiadcze\u0144 na temat nawo\u017cenia, kt\u00f3re przeprowadzi\u0142 na w\u0142asnym gruncie. Tekst zosta\u0142 opublikowany w czasopismach \u201e Gospodarz Polski\u201d oraz \u201eGazeta Podhala\u0144ska\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cej zamieszczamy cyfrow\u0105 wersj\u0119 artyku\u0142u w jego r\u0119kopi\u015bmiennej, pierwotnej formie. Tekst pochodzi z archiwum Andrzeja Skupnia Florka i jest przechowywany w Izbie pami\u0119ci Andrzeja Skupnia Florka w Bia\u0142ym Dunajcu na Sto\u0142owem.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-4 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-scaled.jpg\" rel=\"lightbox[2918]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2067\" height=\"2560\" data-id=\"3066\" src=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3066\" srcset=\"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-scaled.jpg 2067w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-545x675.jpg 545w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-1240x1536.jpg 1240w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-1-1654x2048.jpg 1654w\" sizes=\"auto, (max-width: 2067px) 100vw, 2067px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-scaled.jpg\" rel=\"lightbox[2918]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2059\" height=\"2560\" data-id=\"3069\" src=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3069\" srcset=\"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-scaled.jpg 2059w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-543x675.jpg 543w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-1235x1536.jpg 1235w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-2-1647x2048.jpg 1647w\" sizes=\"auto, (max-width: 2059px) 100vw, 2059px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-scaled.jpg\" rel=\"lightbox[2918]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2065\" height=\"2560\" data-id=\"3068\" src=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3068\" srcset=\"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-scaled.jpg 2065w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-544x675.jpg 544w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-1239x1536.jpg 1239w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-3-1652x2048.jpg 1652w\" sizes=\"auto, (max-width: 2065px) 100vw, 2065px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-scaled.jpg\" rel=\"lightbox[2918]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2085\" height=\"2560\" data-id=\"3067\" src=\"https:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3067\" srcset=\"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-scaled.jpg 2085w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-550x675.jpg 550w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-1251x1536.jpg 1251w, http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/10\/Na-swoim-4-1668x2048.jpg 1668w\" sizes=\"auto, (max-width: 2085px) 100vw, 2085px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Opracowanie: Anna Kozak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong> <\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\" id=\"block-1dd5ed33-b421-454a-a011-192d28702f01\"><strong>Na swoim &#8211; rodzina<\/strong>. <strong>Troska o trze\u017awo\u015b\u0107 narodu<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p id=\"block-352ac893-d6b4-458f-9f10-118528457c79\">Andrzej Skupie\u0144-Florek by\u0142 zagorza\u0142ym wrogiem alkoholu. Jeszcze jako m\u0142ody cz\u0142owiek mocno zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Katolickim Stowarzyszeniem M\u0142odzie\u017cy M\u0119skiej, dzia\u0142aj\u0105cym przy parafii w Poroninie, a jednym z warunk\u00f3w przynale\u017cno\u015bci do tej organizacji by\u0142o zachowanie trze\u017awo\u015bci. Organizacj\u0105 nadrz\u0119dn\u0105 dla Stowarzyszenia by\u0142 Polska Akcja Katolicka, kt\u00f3ra powo\u0142ywa\u0142a w parafiach organizacje tego typu nie tylko dla m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, ale tak\u017ce dla dziewcz\u0105t oraz os\u00f3b, kt\u00f3re \u017cy\u0142y w sakramentalnym zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim. Andrzej Skupie\u0144 Florek w latach 30. XX wieku zosta\u0142 wybrany na prezesa Polskiej Akcji Katolickiej w Poroninie, co jeszcze mocniej utwierdzi\u0142o go w obranej drodze trze\u017awo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Jedn\u0105 z form dzia\u0142alno\u015bci Akcji Katolickiej w diecezji krakowskiej by\u0142a organizacja Ludowego Uniwersytetu Katolickiego z siedzib\u0105 w \u201eDomu Or\u0142\u00f3w\u201d w Suchem. P\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 1937 roku w jego progach uroczy\u015bcie powitano pierwszych student\u00f3w Katolickiego Uniwersytetu Ludowego. Byli to druhowie KSMM z r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bci diecezji. Sp\u0119dzili w Domu Or\u0142\u00f3w zim\u0119. W tym czasie rozwijali swoje \u017cycie duchowe, pog\u0142\u0119biali wiedz\u0119 na temat prawd wiary, zapoznawali si\u0119 z wybranymi aspektami kultury, uczyli si\u0119 o historii i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci Polski oraz tego, jak zadba\u0107 o jej przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Andrzej Skupie\u0144 Florek zosta\u0142 poproszony o s\u0142owo. W sumie przygotowa\u0142 i wyg\u0142osi\u0142 w Domu Or\u0142\u00f3w trzy mowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsza wybrzmia\u0142a w dniu inauguracji KUL-u, w kt\u00f3rej brali udzia\u0142 m.in. ks. metropolita krakowski ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Stefan Sapieha, wojewoda krakowski J\u00f3zef Tymi\u0144ski, starosta nowotarski Marian G\u0142ut oraz duchowie\u0144stwo z ks. pra\u0142atem Parysiem na czele. By\u0142a to zatem pierwsza mowa Andrzeja Skupnia Florka wyg\u0142oszona wobec tak wysokich rang\u0105 dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych i pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Druga mowa by\u0142a skierowana do ucz\u0105cych si\u0119 druh\u00f3w 20 listopada 1937 roku, dniu \u015bwi\u0119ta patronalnego KSMM. Mowa mia\u0142a charakter odezwy do m\u0142odych katolik\u00f3w, wzywaj\u0105cej ich do bezinteresownej s\u0142u\u017cby Ko\u015bcio\u0142owi i Ojczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"block-352ac893-d6b4-458f-9f10-118528457c79\">Trzecia mowa zosta\u0142a napisana 26 lutego 1938 roku, w dniu zako\u0144czenia pierwszego kursu KUL-u w Domu Or\u0142\u00f3w. Andrzej Skupie\u0144 Florek sk\u0142ada m\u0142odym \u017cyczenia:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u017bycz\u0119 wam, by wasza wiara, si\u0142a i tu zdobyta wiedza spo\u0142eczna katolika i Polaka rozja\u015bni\u0142a sy\u0107kim Polakom umys\u0142y i serca, bo tylko m\u0105dro\u015b\u0107 da si\u0142\u0119 i moc naszemu narodowi<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Niech\u0119\u0107 do alkoholu Andrzeja Skupnia Florka wynika\u0142a nie tylko z mocnego trwania przy walcz\u0105cym z na\u0142ogami Ko\u015bciele, ale tak\u017ce z \u017cywionego przez niego g\u0142\u0119bokiego przekonania, \u017ce pija\u0144stwo stanowi jedn\u0105 z najwi\u0119kszych niszczycielskich plag zar\u00f3wno na Podhalu, jak i w ca\u0142ej Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako publicysta kilkakrotnie podejmowa\u0142 ten dra\u017cliwy temat tak\u017ce po II wojnie \u015bwiatowej. W artykule pt. \u201eNasz najwi\u0119kszy wr\u00f3g w odrodzonej Polsce\u201d (1947), otwarcie pi\u0119tnowa\u0142 na\u0142\u00f3g pija\u0144stwa. Maj\u0105c dost\u0119p do danych statystycznych, pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Jak strasznie byli\u015bmy rozpici przed wojn\u0105 \u015bwiadczy taki fakt: w roku 1928 Polska wyda\u0142a na utrzymanie wojska 824&nbsp;448&nbsp;000 z\u0142, a na utrzymanie szk\u00f3\u0142 397 milion\u00f3w, czyli razem na utrzymanie szk\u00f3\u0142 i wojska razem wydano 1&nbsp;221&nbsp;448&nbsp;000 z\u0142. Za\u015b na alkohol wydali\u015bmy w tym samym roku o 222&nbsp;552 000 z\u0142 wi\u0119cej ni\u017c wydali na wojsko i szkolnictwo razem. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce mieli\u015bmy w Polsce (i nadal mamy) tylu analfabet\u00f3w, skoro w Polsce mieli\u015bmy wi\u0119cej karczm ni\u017c szk\u00f3\u0142. Znam miejscowo\u015b\u0107 w tutejszym regionie, w kt\u00f3rej istnia\u0142y 4 karczmy, a tylko jedna szko\u0142a i to w budynku wynaj\u0119tym. A czy owa szko\u0142a by\u0142a jedyn\u0105 tego rodzaju w Polsce?<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W dalszej za\u015b cz\u0119\u015bci artyku\u0142u Andrzej Skupie\u0144 Florek odnosi si\u0119 do tragicznych skutk\u00f3w nadu\u017cywania alkoholu, kt\u00f3re dotycz\u0105 rodziny.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>A ile dzieci <\/em>\u2013 pyta<em> \u2013 z powodu pija\u0144stwa staje si\u0119 \u2013 ze tak powiem \u2013 dziadami? Ile t\u0119pieje zdolnych talent\u00f3w? Ile niszczy si\u0119 chleba? <\/em>[\u2026] <em>Mo\u017ce to i prawda, \u017ce starych ludzi \u2013 na\u0142ogowych pijak\u00f3w \u2013 naprawi\u0107 si\u0119 nie da, ale s\u0105 m\u0142odzi ludzie: m\u0142odzie\u017c i dzieci, a tych mo\u017cna urobi\u0107 i wychowa\u0107 porz\u0105dnie na zdrowy nar\u00f3w.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Dalej za\u015b proponuje:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Walk\u0119 z pija\u0144stwem trzeba zacz\u0105\u0107 od tego, by przerwa\u0107 poch\u00f3d si\u0142 rezerwowych, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 armi\u0119 pijak\u00f3w. To znaczy powstrzyma\u0107, nie pozwoli\u0107, nie nauczy\u0107 pi\u0107 m\u0142odzie\u017cy!<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ca\u0142\u0105 za\u015b wypowied\u017a ko\u0144czy apelem:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Do ciebie za\u015b, m\u0142odzie\u017cy, co\u015b jest przysz\u0142o\u015bci\u0105 narodu, zwracam si\u0119, by\u015b z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 swej woli opar\u0142a si\u0119 wszelkim namowom do pija\u0144stwa. Nie r\u00f3b si\u0119 niewolnikiem na\u0142ogu, jakim jest pija\u0144stwo. Id\u017a \u015bladem ludzi trze\u017awych, zosta\u0144 trze\u017aw\u0105, a zbudujesz lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Z twej woli wyro\u015bnie Polska trze\u017awa, bogata, silna, zdrowa i weso\u0142a!<\/em> <em>&nbsp;<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Zanim powy\u017csze s\u0142owa zosta\u0142y wydrukowane w \u201eGazecie Podhala\u0144skiej\u201d, kt\u00f3ra kr\u00f3tko ukazywa\u0142a si\u0119 tak\u017ce po II wojnie \u015bwiatowej, zosta\u0142y one przez Andrzeja Skupnia wyg\u0142oszone w formie referatu na wiecu antyalkoholowym, kt\u00f3ry odby\u0142a si\u0119 w Poroninie 2 lutego 1947 roku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W rodzinnym domu Andrzej Skupnia Florka na Sto\u0142owem, mimo \u017ce by\u0142 on swoistym centrum tego przysi\u00f3\u0142ku, w kt\u00f3rym na posiadach spotykali si\u0119 okoliczni gazdowie, nigdy nie nadu\u017cywano alkoholu. Rodzina poety by\u0142 wolna od tego dosy\u0107 powszechnego w\u00f3wczas problemu, przez co jej zamo\u017cno\u015b\u0107 wzrasta\u0142a, a zar\u00f3wno c\u00f3rka Florka, jak i mieszkaj\u0105cy w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie jej naturalni bracia i siostry mogli cieszy\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwym i beztroskim, cho\u0107 pracowitym dzieci\u0144stwem.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:19px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Opracowanie: dr hab. Anna Mlekodaj<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:19px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong> <\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przystanek III Na swoim \u2013 gazd\u00f3wka. Troska o dobro wsi \u017bycie na Podhalu by\u0142o ci\u0119\u017ckie. Rodziny cz\u0119sto cierpia\u0142y bied\u0119. Jej przyczyn\u0105 by\u0142y nie tylko niska jako\u015b\u0107 gleby oraz nieprzyjazny klimat, ale tak\u017ce nik\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, w jaki spos\u00f3b mo\u017cna by zmodernizowa\u0107 upraw\u0119 ziemi, aby czerpa\u0107 z niej jak najwi\u0119ksze korzy\u015bci. W pierwszych dekadach XX na&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-2918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-izba-pamieci-andrzeja-skupnia-florka-w-bialym-dunajcu-stolowem"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2918"}],"version-history":[{"count":15,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3148,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2918\/revisions\/3148"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/bialydunajec.com.pl\/dla-turysty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}